De arquetipo gótico a mujer caída: La vampira de Barcelona como caso de hibridación entre cómic alternativo y novela gráfica

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.30827/impossibilia.292024.32458

Palabras clave:

Leyenda, Arquetipo, Mito, Narratología, Neogótico, Estudios de género

Resumen

En el ámbito del arte secuencial y la narración visual, ha existido el debate sobre si la novela gráfica debe diferenciarse del cómic. Teóricos como Jan Baetens y Hugo Frey (2015) argumentan que la novela gráfica presenta características propias que la distinguen del cómic tanto a nivel temático, pues la novela gráfica suele asociarse a la biografía y el reportaje periodístico, como a nivel formal, ya que se publica en formato libro y es de mayor extensión con respecto al cómic. La obra gráfica La vampira de Barcelona (2017) se basa en el caso criminal real de Enriqueta Martí Ripoll, contemplando su personaje como leyenda, arquetipo gótico y mito popular, pero también como mujer caída, erigiéndose como un paradigma de hibridación entre cómic alternativo y novela gráfica.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

BAETENS, Jan; & FREY, Hugo (2015). The Graphic Novel: An Introduction. New York: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139177849

BARRERO, Manuel (2015). Diccionario terminológico de la historieta. Sevilla: Asociación Cultural Tebeosfera.

CAMPBELL, Eddie (2004). Graphic Novel Manifesto. Comics Journal’s Message Board. Discussion of ‘Not Funnies’ from The New York Times Magazine. Disponible en: https://donmacdonald.com/2010/11/eddie-campbells-graphic-novel-manifesto

CAMPBELL, Joseph (2004). The Hero with a Thousand Faces. Princeton: Princeton University Press.

COHN, Neil (2013). Visual Narrative Structure. Cognitive Science, 37(3), 413-152. DOI: https://doi.org/10.1111/cogs.12016

DONG, Lan (Ed.) (2012). Teaching Comics and Graphic Narratives: Essays on Theory, Strategy and Practice. Jefferson: McFarland.

EISNER, Will (1990). Comics and Sequential Art. Tamarac: Poorhouse Press.

EISNER, Will (2008). Graphic Storytelling and Visual Narrative. New York: W.W. Norton.

FRESNAULT-DERUELLE, Pierre (1976). Du linéare au tabulaire. Communications, 24, 7-23. DOI: https://doi.org/10.3406/comm.1976.1363

GARCÍA FERNÁNDEZ, Santiago (2010). La novela gráfica. Bilbao: Astiberri Ediciones.

GÓMEZ SALAMANCA, Daniel (2013). Tebeo, cómic y novela gráfica: la influencia de la novela gráfica en la industria del cómic en España. [Tesis doctoral]. Barcelona: Universitat Ramon Llull.

GÓMEZ, Fernando (2017). Introducción. En PARRA, Miguel Ángel; LEDESMA, Iván; & GONZÁLEZ, Jandro. La vampira de Barcelona (5). Barcelona: Norma Editorial.

GONZÁLEZ, Jandro (2017). Cuaderno gráfico. En PARRA, Miguel Ángel; LEDESMA, Iván; & GONZÁLEZ, Jandro. La vampira de Barcelona (116-118). Barcelona: Norma Editorial.

GRAVETT, Paul (2005). Graphic Novels: Everything You Need to Know. New York: Harper Collins.

GROENSTEEN, Thierry (2007). The System of Comics. Jackson: University Press of Mississippi.

HATFIELD, Charles (2005). Alternative Comics: An Emerging Literature. Jackson: University of Mississippi Press.

JORGENSEN, Jeana (2021). Folklore 101: An Accessible Introduction to Folklore Studies. Berkeley: Jeana Jorgensen LLC.

JUNG, Carl (2003). Four Archetypes. HULL, R.F.C. (Trad.). New York: Routledge.

LÉVI-STRAUSS, Claude (1955). The Structural Study of Myth. Journal of American Folklore, 67, 428-444. DOI: https://doi.org/10.2307/536768

McCLOUD, Scott (1994). Understanding Comics: The Invisible Art. New York: Harper Collins and Kitchen Sink Press.

McGRATH, Charles (2004). Not Funnies. The New York Times Magazine, 11 July.

MERINO, Ana (2011). Entre el margen y el cánon: pensamientos discursivos alrededor del cómic latinoamericano. Revista Iberoamericana, LXXVII(234), enero-marzo, 13-18. DOI: https://doi.org/10.5195/reviberoamer.2011.6784

NERÍN, Gustau (2017). Entrevista amb Miguel Ángel Parra, Iván Ledesma y Jandro González. La vampira de Barcelona va morir, però els dolents de debò mai van ser identificats. El Nacional, 17 de diciembre.

ORING, Elliott (Ed.) (2009). Folk Groups and Folklore Genres: A Reader. Logan: Utah State University Press. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt46nxcv

PARRA, Miguel Ángel; LEDESMA, Iván; & GONZÁLEZ, Jandro (2017). La vampira de Barcelona. Barcelona: Norma Editorial.

PASTOR, Marc (2017). Epílogo. En PARRA, Miguel Ángel; LEDESMA, Iván; & GONZÁLEZ, Jandro. La vampira de Barcelona (108-111). Barcelona: Norma Editorial.

PEETERS, Benoît (1998). Four Conceptions of the Page. In PEETERS, Benoît. Case, Planche, Récit: Lire la Bande Dessinée (41-60). Paris: Casterman.

PLAZA, Elsa (2009). La construcción de un personaje catártico. La vampira del Raval: una cortina oscura para cubrir una realidad transhistórica. Hojas de Warmi, 14, 1-21.

PLAZA, Elsa (2014). Desmontando el caso de la vampira del Raval: misoginia y clasismo en la Barcelona modernista. Barcelona: El Lokal.

PROPP, Vladimir (1998). Morfología del cuento. DÍEZ DEL CORRAL, F. (Trad.). Madrid: Akal.

THOMPSON, Stith (1955-1959). Motif Index of Folk Literature. Bloomington: Indiana University Press. DOI: https://doi.org/10.2979/2395.0

VOGLER, Christopher (2007). The Writer’s Journey: Mythic Structure for Writers. San Francisco: Wiese Productions.

Descargas

Publicado

2025-05-30

Cómo citar

Miquel Baldellou, M. (2025). De arquetipo gótico a mujer caída: La vampira de Barcelona como caso de hibridación entre cómic alternativo y novela gráfica. Impossibilia. Revista Internacional De Estudios Literarios, (29). https://doi.org/10.30827/impossibilia.292024.32458